تاملی در رهنمودهای امام خمینی درباره تاثیرپذیری زنان ایران از سیره و روش اجتماعی و سیاسی حضرت زینب (س)

حضرت زینب (س) یكی از شخصیت های بزرگی است كه در خاندان وحی و با آموزش ها و پرورش های جامع و ریشه گرفته از عصمت و امامت رشد و نمو یافت و مراتب منزلت معنوی را در كنار پیشرفت علمی طی نمود.
این موجود شریف هم به درجات بالای وارستگی و پارسایی رسید و روح و روان خویش را با زیورهای عبادت و پرستش خالصانه خداوند و صفات و خصال زیبای اخلاق و رفتار الهی آراست هم مراحل علم آموزی و دانش اندوزی را طی نمود و بانویی عالمه و محدثه و خردورز گردید هم در یكی از عظیم ترین نهضت های بزرگ اجتماعی و سیاسی یعنی نهضت كربلا حضور یافت و حماسه های بی نظیر آفرید و شگفت انگیزترین جلوه های صبر و استقامت فداكاری و ایثار تعهد و مسئولیت عشق به دین و وفاداری به راه ائمه دین حفاظت از اسیران جنگ و مراقبت از بیماران را به تجلی درآورد.
حضرت امام خمینی كه همواره با روش های خاص و آگاهی زا فعالیت های گوناگون علمی و فرهنگی و اجتماعی و سیاسی ائمه دین (ع) و پرورش یافتگان خاندان عصمت و طهارت را به مداقه و تعمیق می گذارد و برای جامعه انسانی معرفت و عبرت می آفریند و پشتوانه های فكری و شیوه های عملی در نیل به رشد و پوپایی به وجود می آورد حیات مبارك و ثمربخش حضرت زینب (س) را نیز با همین رویكرد به نگرش و كاوش دقیق می گذارد و جلوه های مختلف فعالیت های این بانوی بزرگوار را با شرایط و مسائل امروز جامعه اسلامی منطبق می سازد و با بیان مصادیق آن در عرصه های حیات اجتماعی و سیاسی راه الگوپذیری از حركت و حماسه و فعالیت های بزرگ این موجود شریف را هموار و مساعد می نماید. در نمونه هایی از این رهنمودها تامل می نمائیم.

الگوپذیری از حضرت زینب (س) در انقلاب اسلامی

در نگاه حضرت امام خمینی حضرت زینب (س) در به حركت و قیام واداشتن زنان مسلمان ایران و رویارویی آنان با رژیم ستمشاهی نقشی الگویی داشت و موجب گردید در تظاهرات بزرگ و خونینی كه در تقابل با نیروهای دشمن در خیابان ها برگزار می شد حضور انبوه زنان در یاری رساندن به نهضت اسلامی و زمینه سازی برای طی مراحل منتهی به شكست نظام جبار متجلی گردد.
انقلاب اسلامی در شرایطی به پیروزی رسید و موجب ساقط گردیدن رژیم ستمشاهی شد كه تمام فراز و نشیب ها و گردنه های سخت و نفس گیر را پشت سر گذاشت و علاوه بر تحمل رنج و سختی ها و مرارت های فراوان خون هزاران شهید را تقدیم اسلام نمود و هزاران معلول را بر جای نهاد. بی تردید زنان مسلمان در پذیرش این مرارت ها و سختی ها هم خود به طور مستقیم و با حضور در صحنه های مبارزه و هم با تبعید و زندان و شهادت شوهران و فرزندان و سایر اعضای خانواده و وابستگان خویش سهمی بزرگ داشتند و اگر نبود این نقش آفرینی های موثر و مستمر نهضت اسلامی به پیروزی نهایی نائل نمی آمد.
برای زنان مسلمان ما در تقابل مستقیم و غیرمستقیم با رژیم جبار پهلوی حضرت زینب (س) بهترین الگو برای پیروی و تبعیت بود چنان كه حضرت امام خمینی به این حضور و نقش الگوگیری و پیروی آنان از حضرت زینب (س) اینگونه تصریح می نماید:
در مقابل حكومت های جبار ایستاد و آن خطبه را خواند و آن حرف ها را زد... زنی كه در مقابل یك ]حضرت زینب [ «جباری ایستاد كه اگر مردها نفس می كشیدند همه را می كشتند و نترسید و ایستاد و محكوم كرد حكومت را یزید را محكوم كرد... زن یك همچو مقامی باید داشته باشد. زن های عصر ما بحمدالله شبیه به همان ها هستند. ایستادند در مقابل جبار با مشت گره كرده بچه ها در آغوششان و به نهضت كمك كردند.» (1)
حضرت امام خمینی در این رهنمود به وجود خصیصه های «تعهد» و «شجاعت» و «مبارزه» علیه حكومت جور در حضرت زینب (س) تصریح می نماید و زنان مسلمان ایران را در تبعیت از این سه خصلت والا از بانوی قهرمان كربلا خالص و صادق معرفی می كند كه اینان در اوج انقلاب و در شرایط سخت و در حالی كه رژیم تا دندان مسلح را كه از جانب همه قدرت های استكباری جهان از جمله آمریكا و انگلیس و اسرائیل مورد حمایت های همه جانبه قرار می گرفت پیش روی داشتند فریاد اسلام خواهی از گلو برآوردند و به خاك و خون غلتیدند تا نهضت مقدس اسلامی با شهامت ها و جانبازی های آنان مراحل سخت را طی كند و به پیروزی نهایی برسد.
صحنه های حضور و مبارزات قهرمانانه زنان مسلمان ایران علیه استبداد داخلی و استعمار خارجی و حماسه های جاودانه ای كه در انقلاب بزرگ اسلامی آفریدند نه تنها در اوراق تاریخ ایران كه در تاریخ جهان نیز ثبت و ضبط گردید و موجب شگفتی آزادگان دنیا شد و این نبود مگر در اثر وجود مبارك و پرثمر حضرت زینب (س) و ارزش های والای اعتقادی و اخلاقی و رفتاری و اجتماعی و سیاسی تجلی یافته در این موجود شریف كه او را به صورت یك الگوی بزرگ برای همه عصرها تثبیت و معرفی می نماید و به راستی زنان مسلمان جامعه ما با پیروی از این شخصیت عظیم نقشی تعیین كننده در پیروزی نهضت اسلامی ایفا نمودند.
رهنمود امام خمینی در متن و پیام خود به هر دو نقش مستقیم و غیرمستقیم زنان مسلمان در نهضت اسلامی اشاره دارد. در تقابل و رویارویی این زنان فداكار و شجاع برخی از آنان یا در زیر تانك ها از بین رفتند و یا با گلوله های شلیك شده توسط نیروهای دشمن به خاك و خون كشیده شدند و روح پاكشان به ملكوت اعلی پرواز كرد و در جوار رحمت حضرت حق آرمید. لكن گروه هایی از آنان كه جان سالم به در بردند با از دست دادن همسران و فرزندان و نزدیكان و یا معلول شدن آنان مواجه شدند و همچنان در مسیر تداوم خدمت به اسلام و انقلاب با تحمل رنج ها و مرارت های ناشی از این خسارت حركت نمودند.
در اندیشه های امام خمینی این حقیقت كه «زن های محترم ایران بیش از مردان به میدان رفته و سد عظیم شاهنشاهی را درهم شكستند.» (2) با حقیقتی دیگر نیز می آمیزد و در رهنمود ذیل متجلی می گردد:
«شما خانواده های شهدا و معلولین و مجروحین نشان دادید كه هرگز اجازه نمی دهید استعمار بر مقدرات این كشور سایه افكند.» (3)
به این ترتیب زنان مسلمان ایران به تبعیت از حضرت زینب (س) و با الگوگیری از صلابت و شجاعت و احساس تعهد و مسئولیت الهی در حضور در صحنه مبارزات سیاسی در انقلاب اسلامی فعالانه و دلاورانه شركت كردند و به طور مستقیم و غیرمستقیم بار سنگین مرارت ها و سختی های آن را تحمل نمودند تا نسل امروز ما در استقلال و اقتدار و عزت و شرافت زندگی كند.

فعالیت های زینب گونه زنان مسلمان در دوران دفاع مقدس

پس از سقوط رژیم شاهنشاهی در ایران با غلبه ملت مسلمان بر استبداد داخلی و استعمار خارجی و به ویژه با نقش آفرینی های چندجانبه زنان مسلمان قدرت های استكباری كه ژاندارم منطقه و حافظ منافع و مطامع مختلف خود را از دست داده بودند و سیطره آنان بر تشكیلات سیاسی و منابع غنی ثروت اقتصادی و قوای نظامی ایران از بین رفته بود با تحمیل جنگی سخت توسط رژیم بعث عراق به ایران اسلامی و با حمایت های گسترده سیاسی تبلیغی اقتصادی نظامی و تسلیحاتی از عراق در صدد انهدام نظام جمهوری اسلامی و بازگرداندن سلطه مجدد خود بر ایران برآمدند. این جنگ همه جانبه و گسترده كه با اشغال خرمشهر آغاز گردید و به مرور استقلال و تمامیت ارضی ایران را در معرض تهدید جدی قرار داد با رهبری های امام خمینی و بسیج توده های مردم برای یاری رسانی در جبهه و پشت جبهه در طول هشت سال دفاع مقدس توطئه های دشمنان اسلام خنثی شد و استقلال ایران را ـ كه پس از شكست نظام شاهنشاهی و استقرار نظام جمهوری اسلامی به وجود آمده بود ـ صیانت گردید و تداوم یافت.
در دوران دفاع مقدس نقش آفرینی همه جانبه زنان مسلمان بسیار چشمگیر و اعجاب برانگیز بود و تاریخ صحنه هایی را به ثبت رساند كه نظیر آن را فقط می توان در صدر اسلام مشاهده نمود.
حضور فعال زنان مسلمان در دفاع مقدس نیز همچون حضور آنان در مراحل مختلف انقلاب با الگوگیری از سیره و روش بانوی بزرگوار اسلام حضرت زینب (س) تحقق یافت و به همین دلیل در عالی ترین مراتب و با آثار حیاتی و ارزشمندی كه آفرید نظام اسلامی را از آسیب های دهر مصون و محفوظ داشت.
به سخن حضرت امام خمینی مبنی بر نقش الگویی حضرت زینب (س) در هشت سال دفاع مقدس و پیروی خالصانه زنان مسلمان ایران از سیره و روش های این بانوی فداكار در یاری دین خدا توجه نمائیم:
«ما مكرر دیدیم كه زنان بزرگواری زینب گونه ـ علیها سلام الله ـ فریاد می زنند كه فرزندان خود را از دست داده و در راه خدای تعالی و اسلام عزیز از همه چیز خود گذشته و مفتخرند به این امر و می دانند آنچه به دست آورده اند بالاتر از جنات نعیم است چه رسد به متاع ناچیز دنیا.» (4)
تعبیر «زینب گونه» به الگوگیری زنان مسلمان از حضرت زینب (س) و پیروی از مشی و روش آن بانوی مطهر در صحنه های مبارزه با دشمنان دین تصریح دارد و نشان می دهد كه آنچه در طول دوران دفاع مقدس توسط زنان عفیف به تجلی درآمد اولا از جنبه خلوص و انگیزه های الهی ثانیا از جنبه فكری و اعتقادی و ثالثا از جنبه عینی و عملی مطابق با راه پاك و سلوك والا و عملكردهای حضرت زینب (س) می باشد و از همین رو عبارت «زینب گونه» بهترین لقب و عنوان برای آن محسوب می شود و به زیبایی تمام می تواند حركت زنان قهرمان و حماسه ساز ایران اسلامی را در حمایت از اسلام و انقلاب با دفع تعدی و تهاجم نظامی دشمن بعثی و حفظ استقلال كشور اسلامی نمایان سازد.
اگرچه در موارد و مصادیقی شاهد حضور گروهی از زنان مسلمان در «جبهه» و یاری رسانی به مجروحان جنگ بوده ایم لكن حضور گسترده و انبوه آنان در دفاع مقدس را در «پشت جبهه» به نظاره نشستیم كه همه موارد و صحنه های آن در تاریخ دفاع مقدس به صورت مكتوب و تصویری و رسانه ای ثبت و ضبط گردیده است.
حضرت امام خمینی به فعالیت زینب گونه زنان مسلمان در پشت جبهه اینگونه تصریح می نمایند:
«در یك همچو اوقاتی كه ما گرفتار ابرقدرت ها و قدرت های فاسد هستیم و ایران از هر طرف مورد حمله آنها هستند شما بانوان در پشت جبهه آن فعالیتی را می كنید كه آن سلحشوران در جبهه ها و همان طوری كه آنها مشغول فعالیت هستند شما مشغول فعالیت هستید یك راه از راه ساختن خود و جوان های خود و خانم های جوان و یك راه از راه پشتیبانی به آنهایی كه در جبهه هستند و این امری است كه بسیار مورد تشكر است و بسیار ارزنده است و در پیش خدای تبارك و تعالی ارزندگی شایان دارد.» (5)
حضرت امام خمینی در كلام مزبور به جنبه های مختلف نقش آفرینی زنان در دفاع مقدس ـ كه شامل تربیت و پرورش و آماده سازی های اعتقادی و روحی و عاطفی جوانان برای حضور در صحنه های نبرد با باطل پشتیبانی مالی و اقتصادی آماده سازی امكانات مورد نیاز جبهه ها و سایر جنبه ها می باشد ـ اشاره می نماید و سپس در یك بیان صریح و اعتراف بزرگ نجات و بقای كشور و نظام اسلامی را مدیون مجاهدت زنان در پشت جبهه كه زمینه ساز جهاد و پایداری مردان در جبهه ها گردید می دانند:
«اگر نبود مجاهدات شما و برادران و خواهران بزرگوار شما در جبهه ها و پشت جبهه ها كه با اخلاص خاص خود عنایت خاص خداوند قادر را جلب نمودید كدام قدرت و كدام ابزار جنگی می توانست جمهوری اسلامی و كشور عزیز شما را از این دریای مواج متلاطم كه شرق و غرب و وابستگان به آنان دست به دست هم و بازو در بازوی یكدیگر داده و در پی غرق آن كوشیدند و می كوشند نجات دهد» (6)
پس از پایان یافتن دوران هشت ساله دفاع مقدس كه با پیروزی رزمندگان اسلام در دفع تجاوز نظامی دشمنان و آزادسازی سرزمین های اشغال شده همراه بود زنان مسلمان ایران حركت زینب گونه خود را در «پرستاری» از جانبازان جنگ تداوم بخشیدند و زیباترین صحنه های ایثار و فداكاری و خدمت به این فرزندان غیور ملت را كه اعضای بدن خویش را در راه خدا و برای صیانت از دین و ملت و كشور از دست دادند به تجلی درآوردند.
اگرچه «روز پرستار» با الگوگیری از نقش حیاتی و اثرگذار حضرت زینب (س) در پرستاری از حضرت امام سجاد(ع) و حفاظت و مراقبت از اسیران كربلا انتخاب و تثبیت گردیده است و به صورت «عام» همه پرستاران را به الگوگیری از بانوی فداكار كربلا دعوت می نماید لكن این دعوت به طور عینی و عملی و در زیباترین جلوه های آن به طور «خاص» در همسران جانبازان دوران دفاع مقدس به ظهور و بروز درآمد و صحنه هایی آفرید كه نظیر آن در هیچ نقطه از جهان و در میان هیچ ملت و كشوری نمونه و مصداق ندارد.
راستی تاریخ جهان كجا سراغ دارد زنانی را كه از شوهرانشان كه در جنگ بینایی كامل خویش را از دست داده اند یا فلج شده اند و از حركت بازمانده اند یا هر دو دست و هر دو پایشان قطع شده است با میل و اشتیاق پرستاری كنند و این رنج پایدار و متداوم را در راه خدا به قصد جلب رضوان و خشنودی الهی تحمل نمایند
همچنین در كجای دنیا می توان یافت دخترانی را كه با اراده و اختیار و آزادی عمل برای ازدواج با جانبازانی كه اعضای بدن خود را در راه دفع تجاوز دشمنان و استمرار بقای دین و سرزمین خویش از دست داده اند پیشقدم شوند و همه سختی های مراقبت و پرستاری از آنان را با جان و دل پذیرا گردند!
این تفكر و رفتار و عمل بزرگ و شگفتی زا با پیروی و الگوپذیری از راه و روش حضرت زینب (س) امكان پذیر گردید و این سیره شریف همچنان تداوم دارد و همواره مستدام باد.

پی نوشتها:

1 ـ صحیفه امام موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی ج 7 ص 340
2 ـ بلاغ سخنان موضوعی امام خمینی انتشارات امیركبیر ج 2 ص 403
3 ـ همان منبع ص 237
4 ـ جایگاه زن در اندیشه امام خمینی (تبیان دفتر هشتم) موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی ص 49
5 ـ همان منبع ص 219
6 ـ همان منبع ص 220

مطالب مرتبط:

نجوای دردمندانه دکتر شریعتی با حضرت زینب (س)

چهار دلیل برای مخالفان گریه بر امام حسین (ع)

چرا گریه بر امام حسین (ع) بدعت است؟

مصائب کوفه و شام

زینب (س) آموزگار حیا و پاکدامنی

اصول مبارزه عاشورایی در خطبه حضرت زینب(س)

حضرت زینب «علیهاالسلام » تندیس صبر !

آموزه عاشورا

اصول مبارزه عاشورایی در خطبه حضرت زینب(س)

رقیه سلام الله علیها در منابع تاریخی

من کرببلا را چو خزان دیدم و رفتم چون مرغ شب از داغ تو نالیدم و رفتمزززززززز

دو پرده از عاشورا

نقش اسیران کربلا در معماری فرهنگ عاشورا

روضه خوانی آیت الله مرعشی برای جوان مست

ای خوشترین بهانه ماندن!

عزاداري

تحلیلی بر کلام حضرت زینب (ع) که فرمود: «ما رایت الا جمیلا» / جز زیبا چیزی ندیدم

عاشورا، حفظ کرامت و حجاب زن

زنان در نهضت عاشورا

اى كه به عشقت اسير خيل بنى آدمند

ویژگی های فردی اسوه زنان عالم ، زینب کبری (س)

نقش آفرینی زنان صحابه در حماسه عاشورا